“Je hebt tegen me gelogen!” Boos kijk ik haar aan. Ze kijkt beteuterd terug.
“Zo bedoelde ik het niet…” probeert ze nog. Maar ik ben woedend en stamp de trap op.
“Ik háát leugenaars!” Roep ik van bovenaan de trap. Daarna ren ik mijn slaapkamer in en sla de deur dicht.
“Nu kan ik haar nooit meer vertrouwen”, zei ik tegen mezelf. Ik weet het zeker: met leugenaars wil ik niets te maken hebben.

Als kind kon ik woedend zijn op mijn zusje, als je ze eens een klein leugentje om bestwil gebruikte: “Nee, ik heb echt niet aan jouw Lego gezeten”. Ik kon exploderen van boosheid als ik haar toch stiekem met míjn Lego-huis bezig zag. Later ontdekte ik dat er toch een grote leugenaar toegang tot mijn leven had gekregen. Een leugenaar die op alle vlakken van mijn leven dingen bepaalde. Zelfs in mijn bedrijf. Wie die grote leugenaar was? Dat was ik zelf. Het is zelfs nog ernstiger: in jouw bedrijf zit die leugenaar ook, want jij bent er zelf ook één (al zal je mentale leugenaar je nu wellicht direct vertellen dat dat niet waar is…). Wat moet je daar nou mee in je bedrijf?

Psychologisch onderzoek naar leugenaars

Uit onderzoek blijkt dat we onszelf allemaal verhalen wijsmaken of liegen. In de psychologie zijn vele theorieën ontwikkelt: van cognitieve dissonantie, waarbij feiten in strijd zijn met onze eigen opvattingen, tot de attributietheorie, waarin mensen bijvoorbeeld succes toeschrijven aan zichzelf of anderen.

De fatale schade aan jouw bedrijf

Waarom is dit zo belangrijk? De leugens die jij jezelf vertelt, kunnen je bedrijf te gronde richten. Ze kunnen er voor zorgen dat een bedrijf dat in potentie gezond en winstgevend is toch failliet gaat. Niet door een moeilijke markt, ontevreden klanten of een matig product. Maar door de verhalen die je jezelf vertelt. Ook kunnen zulke verhalen zorgen voor grote problemen in je privé-leven, waardoor je in een burn-out of echtscheiding beland.

Gelukkig kun je de schade van zulke verhalen je bedrijf voorkomen. Daarvoor hoef je niet jarenlang een psychiater te bezoeken. Je hoeft er zelfs geen boek over psychologie voor uit te lezen. Wat je moet doen is heel eenvoudig: zorg voor een goed dashboard van je bedrijf.

Je dashboard ontmaskert je leugentjes

Wat is een dashboard? Dat weet je natuurlijk al van je auto: een dashboard is een setje metertjes die je precies laat zien hoe je ervoor staat. Rijd je net te hard of net niet? Is je benzine bij op, of kun je rustig nog een paar uren rijden? Is er nog genoeg olie, of krijg je grote problemen met je motor? Je dashboard vertelt het je haarfijn. Bovendien legt je dashboard haarfijn de leugentjes bloot die je jezelf wijsmaakt, zoals: “ach, ik heb pas nog getankt, dat is echt nog niet nodig”. Zo ontmaskert je dashboard je interne leugenaar en zorgt het ervoor dat je niet strand tijdens je reizen.

Het onmisbare dashboard voor je bedrijf

In je bedrijf heb je ook zo’n dashboard nodig: een set aan metertjes die je precies vertelt hoe jij er voor staat. Want, dat leerde de psychologie ons, de verhalen van de leugenaar in je hoofd kun je maar beperkt vertrouwen. Als ondernemer heb je bovendien vaak een mentale ‘bias’, een afwijking: je schetst de wereld voor jezelf te rooskleurig of juist te somber. Een goed dashboard corrigeert dat. Het laat je meer zien dat je intuïtie of gevoel je vertelde. Daarmee geeft een goed dashboard je helder zicht op je bedrijf, het zorgt ervoor dat je ook in de reis met je bedrijf niet strandt.

De schade in je bedrijf is vele malen groter

Misschien denk je nu: “Maar ik heb al een boekhouding en dat doet de accountant voor me!” Dat is heel fijn. Je boekhouding moet je echter vergelijken met je APK-keuring: ze vertellen je eens per jaar hoe je ervoor staat. Daar kun je niet op sturen als je dagelijks met je auto rijdt. Waarom vertrouw je in je bedrijf dan wel op een metertje dat je maar eens per jaar informatie geeft? Terwijl de schade in je bedrijf vele malen groter kan zijn dan de schade van een lege tank.

De metertjes van je bedrijf

Wil jij je bedrijf verstandig besturen? Dan heb je een dashboard nodig: een eenvoudige set metertjes, die je precies vertelt hoe je ervoor staat. Wat wil je bijhouden in je dashboard? Dat ligt aan jouw bedrijf. Maar denk in elk geval aan dingen als: je omzet van de afgelopen maand, je kosten de afgelopen maand, je winst van de afgelopen maand. Verder wil je wellicht zien hoeveel lezers je hebt voor je emailnieuwsbrief, hoeveel offertes je hebt uitgebracht of hoeveel gesprekken je hebt gevoerd met potentiële klanten.

Wat zijn jouw zacht-werken-criteria?

Maar daarmee ben je er nog niet. Veel ondernemers vergeten namelijk een paar hele belangrijke metertjes in hun bedrijf: de zacht-werken-criteria. Want wees eerlijk: je bent geen ondernemer geworden om de hele dag bezig te zijn met geld. Bij de start van je bedrijf wilde je leuk gaan verdienen én je wilde meer! Misschien wilde je volop vrijheid? Of de kans om interessante opleidingen te volgen, zonder dat gezeur van je baas over opleidingsbudget? Je wilde volop tijd hebben om mooie boeken te lezen of je wilde lange zomervakanties met verre reizen. Of gewoon de tijd hebben om je kinderen om drie uur uit school te halen. Je wilt in je bedrijf niet alleen hard groeien. Je wilt ook zacht werken. Vergeet dit dan niet in je dashboard.

Zo doet Mieke het

Hoe werkt dat in de praktijk? Dat kan het voorbeeld van Mieke (niet haar echte naam) je vertellen. Ik werk al een tijdje met Mieke. Ze is zzp-er en heeft een groeiende klantenkring waardoor ze veel meer werk heeft. Ze houdt enthousiast haar omzet, kosten en winst bij, net zoals het aantal gesprekken met klanten en de offertes die ze uitbrengt. Toch knaagt het van binnen bij haar. Ze voelt namelijk dat ze te druk is. Ze komt nergens meer aan toe.

Mieke besluit om meer aan zacht werken te doen: niet alleen als goed voornemen, maar door het op te nemen als keiharde criteria in haar dashboard. In haar dashboard gaat ze per week bijhouden hoeveel dagdelen, avonden en weekeind-dagen ze niet heeft gewerkt. Vrije tijd is niet langer ‘de tijd die overblijft als het werk af is’, maar het wordt iets waar ze haar bedrijf bewust omheen plant. Zo geniet ze meer van haar vrijheid én heeft ze meer energie en inspiratie om haar werk goed te doen. Waardoor ze harder kan groeien en zachter werkt.

De verhalenverteller in je hoofd is als een klein zusje

Elke verstandige ondernemer zorgt voor een goed dashboard, omdat je beseft dat de grote verhalenverteller in je hoofd net een klein zusje is: die kun je maar deels vertrouwen. Daarom heb je een dashboard nodig, dat je een glashelder zicht geeft op de realiteit van jouw bedrijf. Ga je bedrijf zien als een auto, waarmee je een belangrijke reis maakt. Welke metertjes wil jij tijdens jouw reis continu in de gaten houden? Wat moet jij weten van je bedrijf, om te voorkomen dat je motor overkookt? En wat ga je meten, als zacht-werken-criteria, om te voorkomen dat je zelf overkookt? Ik wens je een ontspannen en vlotte reis met jouw bedrijf!