Ingespannen tuurt hij naar het scherm. Hij kijkt niet op of om, gaat helemaal op in zijn computergame. Stilletjes kom ik naast hem staan en leg één van zijn favoriete snoepjes naast hem neer. Maar hij ziet het niet. Een minuut later roept hij naar de me:
“Mam, mag ik een snoepje!”

Als het om onze kinderen gaat lachen we hierom. Kinderen die zo opgaan in hun spelletje op het scherm, dat ze daarbij alles en iedereen om zich heen vergeten en zelfs hun snoep laten liggen. Dom! Toch doen we hetzelfde vaak in ons eigen werk. We gaan vaak zo op in onze schermen, dat ook wij alles en iedereen om ons heen vergeten.

Is dat grappig? Nee, eigenlijk niet. Het is tragisch en dramatisch. Onze fascinatie voor schermen zorgt voor een steeds hogere werkdruk. Alle informatie is overal en altijd beschikbaar. Hoe ga je daar mee om in je dagelijks werk? Hoe voorkom je informatie overload? En hoe zorg je ervoor dat je productief en happy je werk doet? Jij bent niet de enige die daarmee worstelt. Overspannenheid is inmiddels de tweede meest voorkomende psychische aandoening bij de instroom in de arbeidsongeschiktheidsuitkering, volgens Kim Putter, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau in het Financieel Dagblad. Werkdruk is een serieus probleem. En onze fascinatie voor schermen versterkt dat nog eens.

Hard werken lijkt de norm in onze maatschappij. Allemaal zijn we druk-druk-druk. Terwijl dat eigenlijk heel gevaarlijk is. Uit onderzoek blijk namelijk dat hard werken een aantal belangrijke nadelen heeft. Nadelen die we lang niet altijd onderkennen:

1. Hard werken maakt je dommer

Hard werken voelt vaak goed: er even lekker tegenaan en bergen verzetten. Wat uit onderzoek echter blijkt, is dat je op zo’n moment een grote stoot adrenaline in je bloed krijgt, een hormoon waardoor je energie krijgt en meer focust. Je kunt je daardoor beter concentreren op je werk. Deze adrenaline-stoot heeft echter een flink nadeel: je krijgt als het ware oogkleppen op. Daardoor kun je werk snel afhandelen, maar tegelijkertijd verlies je het totaalbeeld. Zo wordt het lastiger om prioriteiten te stellen en de goede keuzes te maken. Ongemerkt wordt je als een hamstertje in een tredmolen: alles lijkt belangrijk en je blijft maar rennen-rennen-rennen om je werk af te krijgen. Maar echt af is je werk nooit, omdat je het overzicht over wat echt belangrijk is kwijt bent.

2. Hard werken is een verslaving

De adrenaline-stoot die je krijgt bij hard werken zorgt niet alleen voor oogkleppen. Het heeft nog een belangrijk effect: het is verslavend. Ben je een verstokte hard-werker, dan herken je vast de crash na een poos hard werken: je stort in en doet even helemaal niets meer. Maar vergis je niet: dit is niet ‘gewoon even bijtanken’ of ‘lekker opladen’. Het is een diepe crash, omdat je teveel van je fysieke reserves hebt gevraagd.

Het gevaarlijke is dat je na zo’n crash vaak niet eenvoudig weer ontspannen aan het werk gaat. Meestal heb je een nieuwe deadline nodig, die opnieuw voor een stoot adrenaline zorgt. Alleen zo kom je weer aan het werk: met hard-werken stort je je op je volgende klus. Waarna je weer crasht. En weer een nieuwe stoot adrenaline nodig hebt. Voordat je het weet rijgen je werkdagen zich aaneen op een verslaving aan adrenaline, en verleer je om op een ontspannen manier je werk te doen. Herkenbaar?

3. Hard werken zorgt ervoor dat je minder doet

Door de verslaving aan adrenaline, wisselen korte perioden van sterke focus zich af met periodes van crashes waarin er weinig uit je handen komt. In de piekperiodes werk je hard, maar heb je eigenlijk geen goed zicht meer op wat echt belangrijk is. Het is lastig om prioriteit te stellen. Na je adrenaline-piek komt er bovendien weinig uit je handen. Zo ben je gemiddeld niet meer erg productief. Het verraderlijke is: dat voel je zelf niet meer.

Omdat je zo hard werkt, zie je zelf niet meer waar het slimmer kan of wat je anders kunt doen. Je blijft maar doorrennen, op een doodlopende weg die weinig oplevert. Hoe harder je werkt, hoe minder effectief en productief je wordt. Door je teveel aan focus zie je zelf niet meer wat anderen om je heen wel zien: je werkt keihard, maar wordt langzamerhand steeds minder productief. Er komt steeds minder uit je handen.

4. Door hard te werken wordt je minder creatief en productief

Door de verslaving aan adrenaline werk je eigenlijk continu met oogkleppen op, waardoor je minder overzicht hebt. Daarnaast werk je continu onder grote druk, afgewisseld met crashes waarin er niets meer uit je handen komt. Ze kom je eigenlijk nooit meer toe aan ontspannen je werk doen. Even rustig dagdromen over een belangrijke klus? Even mijmeren over hoe je iets het beste kunt aanpakken? Ontspannen afstemmen op je intuïtie en de echt goede dingen doen? Dat is er niet meer bij als je in een flinke hard-werken-verslaving bent beland.

Zo beland je, zonder dat je het zelf merkt, in een hard-werken-bedrijf. Een bedrijf waarin je dag en nacht zwoegt en zweet, maar waarin je nog steeds niet genoeg verdient. Een bedrijf waarin je niet meer de tijd en financiën hebt om te investeren in verandering. Omdat je het te druk hebt. Elke dag weer.

5. Hard werken maakt je minder aardig

Doordat je hard werkt, wordt je vaak extreem taakgericht: nog even deze klus afmaken. Nog even die ene email checken. Je verliest daarmee vaak de mensen om je heen uit het oog. Je sociale contacten worden vluchtiger. Tijd voor goede gesprekken maak je niet meer. Het werk moet immers af! Je weet minder wat er speelt bij de mensen om je heen. Zo blijf je rennen op de doodlopende weg van hard werk, terwijl het om je heen steeds stiller en eenzamer wordt.

Terwijl het juist vaak de mensen om je heen zijn, die voor inspiratie en ideeën kunnen zorgen. Zij zien hoe jij je werk wel slimmer kunt aanpakken. Zij hebben die verre vriend, die wel met je wil samenwerken. Of zij hebben precies de oplossing voor jouw probleem. Maar jij ziet het niet. Jij bent te druk.

6. Schermen versterken je verslaving

Als je een periode hard hebt gewerkt achter je computer, is de neiging groot om in je vrije tijd ook achter een scherm te kruipen: even de NOS-app op je telefoon checken, de updates van je vrienden op Facebook lezen, of een online spelletje doen. Waarom werken schermen zo verslavend? Omdat ze perfect passen bij de hard-werken-verslaving van ‘nog even snel’. Daardoor ontspant je fysieke systeem nog niet en blijf je hangen in het hoge adrenaline-niveau.

Het verraderlijke is dat je dan, terwijl je denkt te ontspannen, in je fysieke lichaam nog steeds hard werkt en nooit meer echt tot rust komt. De rust die zo nodig is om lekker op te laden, contact te maken met je intuïtie en die echt goede ideeën te krijgen die je helpen om te groeien met je bedrijf.

Het kan anders

Je bent als mijn gamende zoontje: het snoepje ligt vlak naast hem, maar hij ziet het niet omdat hij te druk is met zijn schermen. Zo gaat het bij teveel professionals ook in hun werk. Ze zijn zo druk, dat ze niet meer zien welke mooie dingen er vlak naast hen beschikbaar zijn.

Toch hoeft het niet zo te blijven. Een gezond bedrijf neerzetten, volop klanten helpen, meer dan voldoende geld maken om goed van te kunnen leven? Dat kan best. Sterker nog: dat kun jij ook. Maar het is niet vanzelfsprekend. Om je heen zie je wellicht teveel voorbeelden van mensen die druk-druk-druk zijn, of die zelf ook nog geen goedlopend bedrijf hebben. Maar daar hoef jij geen genoegen mee te nemen. Vraag je af: hoe kan ik wel harder groeien en ontspannen werken? Blijf niet hangen in de verslaving van adrenaline en hard-werken, maar ga op zoek naar die andere manier van werken: zacht werken. Meer weten? Ik help je graag.