Op televisie hoor ik een verhit debat tussen politici. Het gaat over buitenlanders die ‘onze’ banen inpikken. Ik vind het een hoog onderbuik-gehalte hebben en begin te peinzen. Wat is eigenlijk ‘een baan’?

Ik denk aan de turkse supermarkt om de hoek. Dat is een baan die dertig jaar geleden niet bestond. Er waren toen domweg geen turkse supermarkten. Geen grote platte broden, geen grootverpakkingen met dadels of noten. Geen supermarktje dat ’s avonds om elf uur nog open was als je frisdrank op was. Zijn dat dan ‘onze banen’ die zijn ingepikt? Welnee! Het zijn nieuwe banen die zijn gecreëerd door hardwerkende mensen die wat bijdragen aan onze samenleving.

Vroeger, in de tijd van de massaproductie, had je grote fabrieken met een vaste hoeveelheid banen. Toen werkten hele dorpen in de textiel (Twente) of de schoenen (Brabant) of de auto’s (Detroit). Tegenwoordig begint de economie er anders uit te zien. Banen worden allang niet meer alleen door een grote organisatie gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan het grote leger kleine zelfstandigen zoals de zzp-ers. Zij beginnen vaak nog met werk op interim basis voor een groot bedrijf. Maar na verloop van tijd verandert de focus. Ze ontwikkelen zich in marketing, stoppen met werken op urenbasis en gaan zelf producten ontwikkelen. Ze innoveren en biden eigen diensten. Ze maken hun eigen baan. Hetzelfde geldt voor het grote leger kenniswerkers bij grote organisaties. Hun baan bestaat dankzij hun eigen slimmigheid. Ze zorgen ervoor dat ze hun salaris meer dan waard zijn, door de slimme ideeën waarmee ze hun organisatie laten groeien.

Werk bestaat vandaag de dag voor veel mensen niet meer uit handjes die nodig zijn voor een vooraf vastgelegde klus. Werk bestaat uit een slim hoofd vol goede ideeën, dat zichzelf meer dan terugverdient. Dat de organisatie helpt groeien, dat voor meerwaarde zorgt. Voor de eigen organisatie, voor klanten en voor de maatschappij. Zoals die kleine supermarkt waar je ’s avonds nog terecht kunt.

Als je op zo’n manier naar werk en banen kijkt, dan is immigratie veel minder een probleem. Dan zie je niet langer een leger buitenlanders die ‘onze banen’ inpikt. Dan zie je een leger ondernemende koppies dat meerwaarde kan bieden aan onze samenleving. Die onze maatschappij mooier en slimmer maken met hun creatieve oplossingen.
Ik blijf worstelen met een laatste vraag. Als je leeft in zo’n moderne samenleving die zich richt op banen die meerwaarde creëeren, wat is dan eigenlijk nog de meerwaarde van politici die ‘onze banen’ wil beschermen, maar geen oog hebben voor ondernemers die zelf werk maken? Hoe lang zou die baan nog bestaan?